---
title: "AI-testomgevingen voor regelgeving en testen onder reële…"
description: "Hoe de AI-verordening je AI laat ontwikkelen en testen onder toezicht: testomgevingen voor regelgeving (artikelen 57 tot 59), testen onder reële omstandigheden…"
url: https://pitch.law/nl/academy/ai-regulatory-sandboxes-and-real-world-testing
---

[pitch](https://pitch.law/nl) [Academy](https://pitch.law/nl/academy) [AI](https://pitch.law/nl/academy/topics/legal-aspects-of-artificial-intelligence)

# AI-testomgevingen voor regelgeving en testen onder reële omstandigheden

Hoe de AI-verordening je AI laat ontwikkelen en testen onder toezicht: testomgevingen voor regelgeving (artikelen 57 tot 59), testen onder reële omstandigheden (artikelen 60 tot 61) en de maatregelen voor kmo's (artikelen 62 tot 63), zoals gewijzigd in 2026.

- - Door [Bart Lieben](https://pitch.law/nl/team/bart-lieben), Advocaat
  - 13 november 2026

- Bijgewerkt

  13-11-2026

## Het juridisch kader

Hoofdstuk VI van de AI-verordening, [Verordening (EU) 2024/1689](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024R1689), heet "Maatregelen ter ondersteuning van innovatie". Het bestaat uit drie delen:

- **AI-testomgevingen voor regelgeving** (artikelen 57 en 58), met een aparte regel voor persoonsgegevens (artikel 59);
- **testen van hoogrisico-AI onder reële omstandigheden buiten een testomgeving** (artikelen 60, 60 bis en 61);
- **maatregelen voor kmo's en afwijkingen voor specifieke operatoren** (artikelen 62 en 63).

Hoofdstuk VI geldt vanaf 2 augustus 2026, de algemene toepassingsdatum van artikel 113. De digitale omnibus inzake AI, [Verordening (EU) 2026/1744](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32026R1744), wijzigde de artikelen 57, 58, 60 en 63 en voegde artikel 60 bis toe, met ingang van 27 juli 2026. De [geconsolideerde AI-verordening van 27 juli 2026](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:02024R1689-20260727) geeft de huidige tekst.

### Testomgevingen (artikelen 57 en 58)

Een testomgeving biedt "een gecontroleerde omgeving ter bevordering van innovatie en ter vergemakkelijking van het ontwikkelen, trainen, testen en valideren van innovatieve AI-systemen", voor een beperkte duur vóór ze in de handel komen, volgens een testomgevingsplan dat de aanbieder en de bevoegde autoriteit samen afspreken (artikel 57, lid 5).

- **Wie ze opzet.** Elke lidstaat zorgt ervoor dat uiterlijk op 2 augustus 2027 minstens één nationale testomgeving operationeel is (artikel 57, lid 1, zoals gewijzigd; oorspronkelijk was dat 2 augustus 2026). Lidstaten mogen er samen een opzetten, of aansluiten bij een bestaande met een gelijkwaardige nationale dekking. Regionale en lokale testomgevingen mogen ook (artikel 57, lid 2). De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming kan er een opzetten voor de EU-instellingen (artikel 57, lid 3).
- **Een testomgeving op EU-niveau.** Het AI-bureau kan een testomgeving op Unieniveau opzetten voor AI-systemen waarop het toezicht houdt volgens artikel 75, lid 1, met voorrang voor kmo's, start-ups en kleine midcapondernemingen (artikel 57, lid 3 bis).
- **Wat je krijgt.** Begeleiding over wat de toezichthouder verwacht (artikel 57, lid 7). Op verzoek een schriftelijk bewijs van de uitgevoerde activiteiten en een eindverslag. Markttoezichtautoriteiten en aangemelde instanties moeten met dat bewijs en verslag positief rekening houden bij conformiteitsbeoordeling en markttoezicht.
- **Wat je riskeert.** Je blijft aansprakelijk volgens het Europese en nationale aansprakelijkheidsrecht voor schade die de experimenten aan derden berokkenen. Maar volg je het plan en de deelnamevoorwaarden en de richtsnoeren van de autoriteit te goeder trouw, dan worden geen administratieve boetes opgelegd voor inbreuken op de AI-verordening (artikel 57, lid 12). De autoriteit kan het testen opschorten als aanzienlijke risico's niet te beperken zijn (artikel 57, lid 11).
- **Gegevensbeschermingsautoriteiten.** Gaat het om persoonsgegevens, dan wordt de gegevensbeschermingsautoriteit bij de testomgeving betrokken en houdt ze toezicht op die aspecten (artikel 57, lid 10).
- **Gemeenschappelijke regels.** De Commissie stelt uitvoeringshandelingen vast over toelating, aanvraag, deelname en uittreding, de voorwaarden voor deelnemers en het bestuur (artikel 58, lid 1). Die moeten verzekeren dat aanvragers binnen drie maanden antwoord krijgen (artikel 58, lid 2, punt a)), dat toegang gratis is voor kmo's en start-ups, behoudens uitzonderlijke kosten (artikel 58, lid 2, punt d)), en dat deelname aan de testomgeving van één lidstaat in de hele EU erkend wordt (artikel 58, lid 2, punt g)).

### Persoonsgegevens in de testomgeving (artikel 59)

Artikel 59 laat toe dat persoonsgegevens die rechtmatig voor een ander doel zijn verzameld, in de testomgeving worden gebruikt om AI-systemen te ontwikkelen, te trainen en te testen die een aanzienlijk algemeen belang dienen. De domeinen zijn opgesomd: openbare veiligheid en volksgezondheid, milieu, energieduurzaamheid, vervoer en kritieke infrastructuur, en overheidsdiensten (artikel 59, lid 1, punt a)). Er gelden tien voorwaarden, waaronder: de gegevens zijn nodig omdat geanonimiseerde of synthetische gegevens niet volstaan, ze blijven in een afgescheiden en beschermde omgeving, ze worden aan het einde gewist, en de verwerking mag niet leiden tot beslissingen over de betrokkenen.

### Testen onder reële omstandigheden buiten een testomgeving (artikelen 60 en 61)

Aanbieders van hoogrisico-AI uit bijlage III, en sinds 2026 ook van hoogrisico-AI onder afdeling A van bijlage I, mogen onder reële omstandigheden testen voor ze het systeem in de handel brengen, alleen of samen met gebruiksverantwoordelijken (artikel 60, leden 1 en 2). Artikel 60, lid 4, stelt elf voorwaarden, onder meer:

- een plan voor testen onder reële omstandigheden, ingediend bij en goedgekeurd door de markttoezichtautoriteit; zonder antwoord binnen 30 dagen geldt het als goedgekeurd, tenzij het nationale recht een uitdrukkelijke toestemming vraagt (punten a) en b));
- registratie van de test in de EU-databank met een uniek identificatienummer (punt c)), alleen zichtbaar voor de toezichthouders tenzij je anders beslist (artikel 71, lid 4);
- vestiging in de EU of een wettelijke vertegenwoordiger in de EU (punt d));
- hoogstens zes maanden, één keer verlengbaar met zes maanden na melding aan de autoriteit (punt f));
- een overeenkomst met elke deelnemende gebruiksverantwoordelijke over rollen en verantwoordelijkheden (punt h));
- geïnformeerde toestemming van de proefpersonen (punt i)), en resultaten die kunnen worden teruggedraaid of genegeerd (punt k)).

Artikel 61 bepaalt wat proefpersonen te horen krijgen: de aard en doelstellingen van de test, de voorwaarden en duur, hun recht om op elk moment te stoppen, hoe ze een resultaat kunnen laten terugdraaien en het identificatienummer van de test. De toestemming wordt gedateerd en gedocumenteerd, en proefpersonen krijgen een kopie (artikel 61, lid 2). Ernstige incidenten tijdens een test worden gemeld volgens artikel 73 (artikel 60, lid 7). De aanbieder blijft aansprakelijk voor schade die tijdens de test ontstaat (artikel 60, lid 9).

**Artikel 60 bis**, ingevoegd in 2026, laat lidstaten toe om testen onder reële omstandigheden mogelijk te maken voor producten met AI onder afdeling B van bijlage I, zoals voertuigen of luchtvaartuigen, binnen een nationaal kader dat aan de Commissie wordt gemeld.

### Kmo's (artikelen 62 en 63)

Lidstaten geven kmo's en start-ups met een statutaire zetel of bijkantoor in de EU voorrang bij testomgevingen, organiseren opleidingen, bieden specifieke kanalen voor vragen en helpen hen deelnemen aan normalisatie (artikel 62, lid 1). De vergoedingen voor conformiteitsbeoordeling houden rekening met hun omvang (artikel 62, lid 2). Het AI-bureau levert sjablonen en één informatieplatform (artikel 62, lid 3). Kmo's zonder partner- of verbonden ondernemingen mogen bepaalde onderdelen van het kwaliteitsbeheersysteem vereenvoudigd toepassen, volgens richtsnoeren van de Commissie (artikel 63, lid 1, zoals gewijzigd). Dat ontslaat hen niet van de artikelen 9 tot 15, 72 en 73 (artikel 63, lid 2).

## In de praktijk

**Een Luikse medtech-start-up** ontwikkelt een AI-tool voor triage op de spoeddienst. Ze stelt zich kandidaat voor de nationale testomgeving, met een ziekenhuis als partner (artikel 58, lid 2, punt b)). Gezondheid is een opgesomd algemeen belang, dus volgens artikel 59 kan ze ziekenhuisgegevens gebruiken die voor de zorg zijn verzameld, in een beschermde omgeving, als geanonimiseerde gegevens niet volstaan. Op het einde vraagt ze een eindverslag en gebruikt ze dat in haar conformiteitsbeoordeling. De tool valt ook onder de regels voor medische hulpmiddelen, dus ook de bevoegde autoriteiten voor die wetgeving moeten erbij betrokken worden (artikel 57, lid 12, beschermt alleen tegen boetes onder die wetgeving als die autoriteiten actief betrokken waren).

**Een Gents HR-techbedrijf** wil een tool die kandidaten rangschikt, een systeem uit bijlage III, testen bij twee werkgevers voor de lancering. Het heeft geen testomgeving nodig. Het dient een testplan in bij de markttoezichtautoriteit, registreert de test, sluit met elke werkgever een overeenkomst, vraagt geïnformeerde toestemming aan de kandidaten en zorgt dat een recruiter elke rangschikking kan negeren. De test mag zes maanden duren, plus zes na melding.

**Een Mechels softwarebedrijf** met 40 medewerkers en zonder partner- of verbonden ondernemingen gebruikt artikel 63 om een eenvoudiger kwaliteitsbeheersysteem op te zetten voor zijn hoogrisicoproduct, zodra de richtsnoeren van de Commissie er zijn. Volledig risicobeheer, databeheer en technische documentatie blijven nodig.

### Praktische stappen

1. **Bepaal of je een testomgeving nodig hebt.** Een testomgeving geeft begeleiding en bescherming tegen boetes. Testen onder reële omstandigheden buiten een testomgeving regel je sneller, maar met meer formele voorwaarden.
2. **Bereid het plan voor.** Beschrijf doelstellingen, duur, deelnemers, waarborgen en hoe resultaten teruggedraaid kunnen worden. Ons [AI Act-register](https://pitch.law/nl/technologies/ai-act-governance-toolkit) bewaart het plan, de registratie en de toestemmingen samen.
3. **Beoordeel eerst de gegevensbescherming.** De artikelen 59 en 60 vervangen de AVG niet. Voer een [gegevensbeschermingseffectbeoordeling](https://pitch.law/nl/technologies/digital-data-protection-impact-assessment) uit voor je persoonsgegevens gebruikt.
4. **Zet de samenwerking op papier.** Artikel 60, lid 4, punt h), vraagt een overeenkomst met elke gebruiksverantwoordelijke. Regel rollen, gebruiksinstructies, melding van incidenten, gegevens, aansprakelijkheid en verzekering.
5. **Vraag het eindverslag op.** Het telt mee bij je conformiteitsbeoordeling.
6. **Bekijk de financiering.** Testomgevingen en testen passen vaak in onderzoeks- en ontwikkelingssubsidies. Zie onze dienst [O\&O-subsidies](https://pitch.law/nl/solutions/r-d-funding).

## Veelgestelde vragen

### Wanneer moet België een testomgeving hebben?

Elke lidstaat moet uiterlijk op 2 augustus 2027 minstens één nationale testomgeving operationeel hebben (artikel 57, lid 1). Het AI-bureau publiceert een lijst van geplande en bestaande testomgevingen (artikel 57, lid 15).

### Beschermt een testomgeving me tegen elke aansprakelijkheid?

Nee. De aansprakelijkheid voor schade aan derden blijft (artikel 57, lid 12). Wat je vermijdt, als je het plan en de richtsnoeren te goeder trouw volgt, zijn administratieve boetes onder de AI-verordening.

### Mag ik een hoogrisicosysteem op echte gebruikers testen zonder testomgeving?

Ja, volgens artikel 60, als je aan alle voorwaarden van artikel 60, lid 4, voldoet, waaronder een goedgekeurd plan, registratie en geïnformeerde toestemming.

### Is toegang tot een testomgeving gratis?

Voor kmo's en start-ups wel, behalve uitzonderlijke kosten die op een billijke en evenredige manier mogen worden aangerekend (artikel 58, lid 2, punt d)).

### Mag ik na zes maanden verder testen?

Eén keer, voor zes extra maanden, na een gemotiveerde melding aan de markttoezichtautoriteit (artikel 60, lid 4, punt f)).

## Hoe dit samenhangt

Dit artikel hoort bij onze reeks over het Europese digitale regelboek. Zie [het EU-digitaal regelboek in 2026](https://pitch.law/nl/academy/eu-digital-rulebook-2026) voor het volledige overzicht, [de digitale omnibus inzake AI](https://pitch.law/nl/academy/digital-omnibus-on-ai-regulation-2026-1744) voor de wijzigingen van 2026 en [AI voor algemene doeleinden: praktijkcodes, richtsnoeren en normen](https://pitch.law/nl/academy/general-purpose-ai-codes-guidelines-standards) voor modelaanbieders. Voor de conformiteitsbeoordeling die een testomgeving voorbereidt, lees je [conformiteitsbeoordelingen voor hoogrisico-AI](https://pitch.law/nl/academy/conformity-assessments-high-risk-ai-systems).

Ons team [AI Act-compliance](https://pitch.law/nl/solutions/ai-act-compliance) bereidt aanvragen voor testomgevingen en testplannen voor.

**Aangehaalde bepalingen.** AI-verordening, artikelen 57, leden 1, 2, 3, 3 bis, 5, 7, 10, 11, 12 en 15, 58, leden 1 en 2, 59, lid 1, 60, leden 1, 2, 4, 7 en 9, 60 bis, 61, 62, 63, 71, lid 4, 73 en 113.

**Belangrijke data.** 27 juli 2026: wijzigingen van de omnibus in werking. 2 augustus 2026: hoofdstuk VI geldt. 2 augustus 2027: nationale testomgevingen operationeel.

**Bronnen.** [AI-verordening, Verordening (EU) 2024/1689](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32024R1689), de [geconsolideerde tekst van 27 juli 2026](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:02024R1689-20260727) en [Verordening (EU) 2026/1744](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32026R1744).

## In het kort

- Nationale testomgevingen operationeel uiterlijk op 2 augustus 2027, plus een op EU-niveau
- Geen administratieve boetes als je het testomgevingsplan te goeder trouw volgt
- Een eindverslag dat meetelt bij je conformiteitsbeoordeling
- De elf voorwaarden voor testen onder reële omstandigheden buiten een testomgeving
- Gratis toegang en een eenvoudiger kwaliteitsbeheersysteem voor kmo's

## Hier helpen we mee

- [Oplossingen](https://pitch.law/nl/solutions/ai-act-compliance)
  ### [AI Act-compliance](https://pitch.law/nl/solutions/ai-act-compliance)
  [We zoeken uit welke van jouw AI-systemen onder de Europese AI-verordening vallen, in welke rol, en wat je wanneer geregeld moet hebben.](https://pitch.law/nl/solutions/ai-act-compliance)
- [Oplossingen](https://pitch.law/nl/solutions/r-d-funding)
  ### [O\&O-subsidies](https://pitch.law/nl/solutions/r-d-funding)
  [Subsidies kunnen een flink deel van een O\&O-project financieren, maar alleen een goed opgebouwd dossier haalt ze binnen. Wij koppelen jouw project aan Europese programma's zoals Horizon Europe of aan nationale en regionale regelingen, en beheren het dossier.](https://pitch.law/nl/solutions/r-d-funding)

## Onze eigen Legal Tech

- [Technologie](https://pitch.law/nl/technologies/ai-act-governance-toolkit)
  ### [AI Act-register en beoordelingen](https://pitch.law/nl/technologies/ai-act-governance-toolkit)
  [Eén register waarin je AI-systemen staan, geclassificeerd en per rol opgevolgd, met beoordelingen, incidenten en een AI Act-tijdlijn. Een advocaat kijkt alles na.](https://pitch.law/nl/technologies/ai-act-governance-toolkit)
- [Technologie](https://pitch.law/nl/technologies/digital-data-protection-impact-assessment)
  ### [Effectbeoordeling gegevensbescherming](https://pitch.law/nl/technologies/digital-data-protection-impact-assessment)
  [Begeleide gegevensbeschermingseffectbeoordelingen (DPIA's) als werkdossier dat jij en je advocaat samen invullen in het klantenportaal.](https://pitch.law/nl/technologies/digital-data-protection-impact-assessment)

## Meer over AI

- ### [AI Act-tijdlijn: alle data van 2024 tot 2030](https://pitch.law/nl/academy/ai-act-compliance-timeline)
  [De AI Act geldt stap voor stap van 2 februari 2025 tot 31 december 2030. Elke datum, wat dan geldt en voor wie, met het uitstel van de hoogrisicoregels.](https://pitch.law/nl/academy/ai-act-compliance-timeline)
- ### [AI Act en GDPR: waar de twee kaders elkaar raken](https://pitch.law/nl/academy/ai-act-meets-gdpr-where-frameworks-overlap)
  [Hoe de AI-verordening en de GDPR naast elkaar gelden voor hetzelfde AI-systeem: rollen, effectbeoordelingen, geautomatiseerde besluiten, transparantie, datakwaliteit en bijzondere categorieën.](https://pitch.law/nl/academy/ai-act-meets-gdpr-where-frameworks-overlap)
- ### [Risicoclassificatie AI Act: de vier risiconiveaus](https://pitch.law/nl/academy/ai-act-risk-classification-explained)
  [De AI Act deelt AI in naar onaanvaardbaar (verboden), hoog, beperkt (transparantie) en minimaal risico. Zo check je in welk niveau je AI-systeem valt.](https://pitch.law/nl/academy/ai-act-risk-classification-explained)
- ### [AI-clausules in contracten: 9 punten om te bespreken](https://pitch.law/nl/academy/ai-clauses-in-vendor-contracts)
  [Welke AI-clausules bespreek je als je AI koopt of levert? Rollen onder de AI Act, training op je data, eigendom van output, vrijwaring, aansprakelijkheid.](https://pitch.law/nl/academy/ai-clauses-in-vendor-contracts)
- ### [AI Act in HR en recrutering: de hoogrisicoregels](https://pitch.law/nl/academy/ai-in-hr-and-recruitment-under-the-ai-act)
  [AI voor werving en HR is meestal hoog risico onder de AI Act (vanaf 2 december 2027), emotieherkenning op het werk is verboden. Je plichten als werkgever.](https://pitch.law/nl/academy/ai-in-hr-and-recruitment-under-the-ai-act)
- ### [AI en intellectuele eigendom: trainingsdata en auteursrecht](https://pitch.law/nl/academy/ai-intellectual-property-training-data-copyright-disclosure)
  [Hoe het Europese auteursrecht en de AI-verordening omgaan met trainingsdata, opt-outs van rechthebbenden, samenvattingen van trainingsinhoud en de bescherming van AI-output en uitvindingen.](https://pitch.law/nl/academy/ai-intellectual-property-training-data-copyright-disclosure)

## Even sparren?

Vertel waar je mee bezig bent. We zetten de juiste persoon erop en je hoort binnen één werkdag van ons. Het eerste gesprek is gratis.

[Plan een gesprek](https://pitch.law/nl/schedule)