Naar de inhoud
pitch

AI-geletterdheid voor werkgevers: wat de AI-verordening van je vraagt

Of de plicht inzake AI-geletterdheid uit artikel 4 voor jou als werkgever geldt, wie als je personeel telt, wat je doet voor werknemers, externe medewerkers en leidinggevenden, en wat je op papier zet.

Pitch legt de plicht inzake AI-geletterdheid voor werkgevers uit. Een werkgever die een AI-systeem in zijn beroepsactiviteit gebruikt, is gebruiksverantwoordelijke en moet maatregelen nemen om AI-geletterdheid te ondersteunen bij personeel en anderen die voor hem met AI werken (artikel 4). Een certificaat is niet vereist: stem de opleiding af op de rol en documenteer ze.

Door
Door , Advocaat
Gepubliceerd
Bijgewerkt

Onderdeel van je doel: AI-verordening

Het juridisch kader

Artikel 4 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) geldt sinds 2 februari 2025. Het heeft het over "aanbieders en gebruiksverantwoordelijken", niet over werkgevers. Een werkgever is gebruiksverantwoordelijke zodra hij een AI-systeem onder zijn eigen verantwoordelijkheid beroepsmatig gebruikt (artikel 3, punt 4). Een bedrijf waarvan het personeel een generatieve AI-assistent gebruikt voor e-mails, samenvattingen of opzoekwerk valt er dus onder. De plicht hangt niet af van de risicoklasse van het systeem.

Sinds Verordening (EU) 2026/1744 op 27 juli 2026 in werking trad, staat in artikel 4 dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen moeten nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen. De oorspronkelijke tekst vroeg hun om naar beste vermogen te zorgen voor een toereikend niveau bij hun personeel en bij anderen die namens hen met AI-systemen werken. Onze gids over de verplichting inzake AI-geletterdheid legt de wijziging uit. Controleer de geconsolideerde tekst op EUR-Lex voordat je op de exacte formulering vertrouwt.

AI-geletterdheid is de vaardigheden, kennis en het inzicht om AI-systemen geïnformeerd te gebruiken en om je bewust te zijn van de kansen, de risico's en de mogelijke schade (artikel 3, punt 56). De Europese Commissie geeft haar visie op wat verwacht wordt in haar vragen en antwoorden over AI-geletterdheid (in het Engels).

Wie moet een werkgever meenemen?

  • Je werknemers die AI-systemen gebruiken of erop toezien, van wie met een assistent opstelt tot de leidinggevende die op de output vertrouwt.
  • Anderen die namens jou met AI werken: uitzendkrachten, freelancers en externe medewerkers die met je systemen werken.
  • Gebruik met een hoger risico. Zet je een hoogrisicosysteem in, dan moet je op grond van artikel 26, lid 2 het menselijk toezicht toewijzen aan personen met de nodige bekwaamheid, opleiding en autoriteit. Dat gaat verder dan algemene geletterdheid.

Wat niet vereist is

De verordening schrijft geen certificaat, examen of vast curriculum voor. Ze vraagt niet dat je garandeert dat elke persoon een bepaald niveau haalt. Ze vraagt maatregelen die passen bij de mensen, de tools en de context. Het is verstandig dat je kunt aantonen wat je deed.

Handhaving

Artikel 4 heeft geen eigen boete. De lidstaten stellen de sancties voor inbreuken op de verordening vast (artikel 99). In de praktijk telt hoe je met geletterdheid omging als er iets misgaat: een fout van niet-opgeleid personeel wordt anders beoordeeld dan een fout ondanks gedocumenteerde opleiding. Nationale regels over arbeid, aansprakelijkheid en gegevensbescherming gelden daarnaast.

In de praktijk

Een logistiek bedrijf in Gent heeft 120 werknemers. Het kantoorpersoneel gebruikt een generatieve assistent voor e-mails en samenvattingen, de planners gebruiken een voorspellingstool en enkele leidinggevenden een AI-gestuurde tool om sollicitaties te screenen. De werkgever is gebruiksverantwoordelijke van alle drie.

  1. Inventaris. Som de AI-systemen op, wie ze gebruikt en waarvoor. Neem ook tools mee die medewerkers zelf zijn gaan gebruiken.
  2. Groepen. Maak onderscheid tussen dagelijkse gebruikers, intensieve gebruikers, mensen die toezicht houden op een systeem met hoger risico, en leidinggevenden die op basis van output beslissen.
  3. Inhoud per groep. Iedereen leert wat de tool doet, dat output fout of verzonnen kan zijn, welke gegevens je niet mag invoeren en wanneer je moet nakijken. Wie sollicitanten screent, heeft meer nodig: de grenzen van het systeem, vertekening en wanneer je het moet overrulen.
  4. Beleid. Zet de regels in een kort gebruiksbeleid en geef dat aan elke nieuwe medewerker, ook aan tijdelijke krachten.
  5. Registratie. Bewaar datum, inhoud en aanwezigheden van elke sessie en werk bij na een nieuwe tool of een gewijzigde regel.

Een bedrijf met vijf mensen en één assistent heeft veel minder nodig: een pagina regels, een korte sessie en een notitie in het dossier. Dat is evenredig. De opleiding afstemmen op de rol is wat de tekst vraagt.

Sollicitanten screenen met AI is volgens de verordening een toepassing met hoog risico, met eigen verplichtingen. Zie AI in HR en werving.

Veelgestelde vragen

Geldt de plicht inzake AI-geletterdheid voor elke werkgever?

Ze geldt voor elke werkgever die een AI-systeem in zijn beroepsactiviteit gebruikt, want die is dan gebruiksverantwoordelijke. Puur persoonlijk, niet-beroepsmatig gebruik valt buiten de definitie.

Moet ik alle werknemers opleiden?

Je moet maatregelen nemen die passen bij de mensen die voor jou met AI werken. Personeel dat nooit een AI-systeem aanraakt, heeft geen AI-opleiding nodig, maar kijk na wat ze gebruiken: browsertools en kantoorsoftware bevatten tegenwoordig assistenten.

Tellen externe medewerkers en uitzendkrachten mee?

Ja, als ze namens jou met AI-systemen werken. Artikel 4 verwijst naar personeel en naar andere personen die namens jou met AI-systemen werken.

Heb ik een certificaat of een externe trainer nodig?

Nee. De verordening vraagt passende en gedocumenteerde maatregelen. Een interne sessie kan volstaan als ze bij de tools en de rollen past.

Wat als ik niets doe?

Artikel 4 heeft geen eigen boete, maar de nationale sanctieregels voor de verordening gelden, en niets ondernomen hebben verzwakt je positie bij een incident. De eerste stap kost weinig: een inventaris en een beleid van één pagina.

Hoe dit samenhangt

De dienst AI Act-naleving van Pitch bevat een geletterdheidsplan en de opleiding AI-geletterdheid bouwt de sessies per rol. Het AI-governanceregister geeft systemen en gebruikers weer, het vertrekpunt om te beslissen wie wat nodig heeft. Welke rol je volgens de verordening hebt, lees je in aanbieder of gebruiksverantwoordelijke. Voor de data zie je de tijdlijn van de AI-verordening.

In het kort

  • Een werkgever die AI op het werk gebruikt, is gebruiksverantwoordelijke, ongeacht de risicoklasse
  • Geldt voor werknemers en anderen die namens jou met AI werken
  • Geen certificaat of vast curriculum: stem de opleiding af op rol en tool
  • Vijf stappen: inventaris, groepen, inhoud, beleid, registratie

Even sparren?

Vertel waar je mee bezig bent. We zetten de juiste persoon erop en je hoort binnen één werkdag van ons. Het eerste gesprek is gratis.

Plan een gesprek