Naar de inhoud
pitch

De NIS2-richtlijn

Wie onder NIS2 valt, wat de richtlijn vraagt, hoe de meldingen binnen 24 uur, 72 uur en één maand werken en hoe dat zich verhoudt tot de melding van datalekken onder de AVG.

Door
Door , Advocaat
Gepubliceerd
Bijgewerkt
Tijd
8 min lezen

Onderdeel van je doel: NIS2: valt jouw bedrijf eronder?, Operationele weerbaarheid: NIS2 en DORA, Veilige producten: Cyberbeveiligingsverordening en Cyberweerbaarheidsverordening

Wat is er veranderd (13-11-2026) We voegden de Belgische NIS2-wet van 26 april 2024 toe (bekendgemaakt op 17 mei 2024, van kracht sinds 18 oktober 2024), wat de richtlijn vraagt over registratie (artikelen 3 en 27) en over de persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders (artikelen 20 en 32), en links naar de verordening cyberweerbaarheid, het voorstel van 2026 om NIS2 te wijzigen en de verordening cybersolidariteit.

Het juridisch kader

Richtlijn (EU) 2022/2555 (NIS2) verving de eerste NIS-richtlijn en legt cyberbeveiligingsverplichtingen op aan een veel bredere groep organisaties. De lidstaten moesten ze tegen 17 oktober 2024 omzetten in nationaal recht, en elk land bepaalt zelf wie toezicht houdt en hoe de details werken. In België gebeurt dat bijvoorbeeld met de wet van 26 april 2024 (van kracht sinds 18 oktober 2024), met het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) als nationale autoriteit. Werk je in meerdere landen, dan krijg je te maken met meerdere nationale wetten die op dezelfde richtlijn gebouwd zijn.

België

De Belgische NIS2-wet van 26 april 2024 schept een kader voor de cyberbeveiliging van netwerk- en informatiesystemen van algemeen belang voor de openbare veiligheid. Ze werd op 17 mei 2024 in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt en is van kracht sinds 18 oktober 2024 (artikel 98 van de wet), de datum waarop de richtlijn zelf de nationale maatregelen liet ingaan (artikel 41). Een koninklijk besluit van 9 juni 2024 voert de wet uit. De Belgische regels volgen dezelfde opbouw als de richtlijn: de toets voor het toepassingsgebied, de twee categorieën entiteiten, registratie, risicobeheer, meldingen en de verantwoordelijkheid van het bestuur, zoals hieronder beschreven. Voor de precieze Belgische formulering, termijnen en procedures lees je de wet en het koninklijk besluit zelf.

Wie valt eronder

NIS2 geldt voor middelgrote en grote entiteiten in de sectoren van twee bijlagen. Bijlage I (sectoren met hoge kritikaliteit) omvat energie, vervoer, bankwezen, infrastructuur voor de financiële markt, gezondheidszorg, drinkwater, afvalwater, digitale infrastructuur, beheer van ICT-diensten (business-to-business), overheidsdiensten en ruimtevaart. Bijlage II (andere kritieke sectoren) omvat post- en koeriersdiensten, afvalbeheer, chemie, voeding, vervaardiging van bepaalde producten, digitale aanbieders (zoals online marktplaatsen, zoekmachines en sociale netwerken) en onderzoek. De omvang beoordeel je volgens de kmo-aanbeveling van de Commissie: grosso modo betekent middelgroot ten minste 50 werknemers, of zowel een jaaromzet als een balanstotaal van meer dan 10 miljoen euro. Sommige entiteiten, zoals aanbieders van DNS en topleveldomeinen, vallen eronder ongeacht hun omvang.

Entiteiten worden ingedeeld als essentieel of belangrijk. Die indeling bepaalt het toezicht: essentiële entiteiten krijgen proactief toezicht, belangrijke entiteiten vooral toezicht na een incident of een aanwijzing van niet-naleving.

Entiteiten binnen het toepassingsgebied moeten zich meestal registreren bij hun nationale autoriteit, maar hoe en tegen wanneer verschilt per land. In België loopt de registratie bij het CCB bijvoorbeeld via het platform Safeonweb@Work, met een uiterste datum van 18 maart 2025.

Registratie

De richtlijn verplichtte elke lidstaat om tegen 17 april 2025 een lijst op te stellen van essentiële en belangrijke entiteiten en van entiteiten die domeinnaamregistratiediensten verlenen, en die minstens om de twee jaar te herzien (artikel 3, lid 3). Daarvoor geven entiteiten de bevoegde autoriteit minstens hun naam, adres en actuele contactgegevens (met e-mailadressen, IP-bereiken en telefoonnummers), hun sector en deelsector, en de lidstaten waar ze diensten binnen het toepassingsgebied verlenen. Wijzigingen meld je zonder vertraging en in elk geval binnen twee weken (artikel 3, lid 4). Lidstaten mogen entiteiten zichzelf laten registreren.

Digitale aanbieders krijgen een extra laag. Aanbieders van DNS-diensten, registers voor topleveldomeinen, domeinnaamregistratiediensten, cloud- en datacentrumdiensten, netwerken voor de levering van content, beheerde diensten en beheerde beveiligingsdiensten, online marktplaatsen, online zoekmachines en platforms voor sociale netwerken moesten tegen 17 januari 2025 bijkomende gegevens bezorgen, waaronder hun hoofdvestiging en de lidstaten waar ze actief zijn, voor een register dat Enisa, het EU-agentschap voor cyberbeveiliging, bijhoudt. Wijzigingen melden zij binnen drie maanden (artikel 27). Deze aanbieders vallen onder de lidstaat van hun hoofdvestiging in de Unie, en wie buiten de Unie gevestigd is, wijst een vertegenwoordiger aan in een lidstaat waar hij diensten aanbiedt (artikel 26).

Wat is vereist

  • Maatregelen voor risicobeheer (artikel 21). Passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen vanuit een benadering die alle gevaren omvat. De richtlijn somt domeinen op: risicoanalyse en beveiligingsbeleid, incidentafhandeling, bedrijfscontinuïteit en back-ups, beveiliging van de toeleveringsketen, veilige aanschaf en ontwikkeling, behandeling van kwetsbaarheden, gebruik van cryptografie, toegangscontrole en meerfactorauthenticatie, en basis-cyberhygiëne en opleiding.
  • Bestuur (artikel 20). Bestuursorganen keuren de maatregelen goed, houden toezicht op de uitvoering, volgen opleidingen en kunnen aansprakelijk worden gesteld voor inbreuken.
  • Melding van incidenten (artikel 23). Significante incidenten meld je gefaseerd: een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur na kennisname, een incidentmelding binnen 72 uur en een eindverslag binnen één maand. De melding gaat naar het nationale CSIRT of de bevoegde autoriteit (in België het CCB).
  • Toeleveringsketen. Entiteiten moeten de cyberbeveiliging van hun directe leveranciers aanpakken. Dat komt terug in je contracten en in je register van verwerkers.
  • Bewijs van naleving. Lidstaten kunnen van entiteiten vragen dat ze hun naleving aantonen, bijvoorbeeld met een certificering. Dat verschilt per land. In België laten essentiële entiteiten hun naleving bijvoorbeeld beoordelen via het CyberFundamentals-referentiekader van het CCB, een ISO/IEC 27001-certificering of een inspectie. Check de nationale regels die voor jou gelden.

Aansprakelijkheid van het bestuur

NIS2 zet cyberbeveiliging op de agenda van de raad van bestuur. De bestuursorganen van essentiële en belangrijke entiteiten keuren de maatregelen voor risicobeheer goed, houden toezicht op de uitvoering en "kunnen aansprakelijk worden gesteld" voor inbreuken van de entiteit op artikel 21 (artikel 20, lid 1). Bestuursleden moeten een opleiding volgen, en entiteiten worden aangemoedigd hun personeel regelmatig een gelijkaardige opleiding aan te bieden (artikel 20, lid 2).

Voor essentiële entiteiten gaat de richtlijn verder. Elke natuurlijke persoon die verantwoordelijk is voor een essentiële entiteit of ze wettelijk vertegenwoordigt, moet de bevoegdheid hebben om de naleving te verzekeren, en het moet mogelijk zijn die persoon aansprakelijk te stellen voor het niet nakomen van die plicht (artikel 32, lid 6). Werken handhavingsmaatregelen niet, dan moet de autoriteit kunnen vragen dat een persoon op het niveau van CEO of wettelijk vertegenwoordiger tijdelijk verbod krijgt om leidinggevende functies in die entiteit uit te oefenen, tot de tekortkomingen verholpen zijn (artikel 32, lid 5, b)). Artikel 33, lid 5, past de aansprakelijkheidsregel van artikel 32, lid 6, ook toe op belangrijke entiteiten. Het tijdelijke verbod geldt niet voor overheidsinstanties.

Sancties

De richtlijn (artikel 34) verplicht de lidstaten administratieve geldboeten te voorzien met een maximum van minstens 10 miljoen euro of 2% van de wereldwijde jaaromzet voor essentiële entiteiten, en minstens 7 miljoen euro of 1,4% voor belangrijke entiteiten, naargelang wat het hoogste is. De nationale wet mag hogere maxima vastleggen. Ook toezichtsmaatregelen, zoals bindende instructies en tijdelijke maatregelen ten aanzien van bestuurders, zijn mogelijk.

Verhouding tot de AVG

NIS2 beschermt netwerk- en informatiesystemen. De AVG beschermt persoonsgegevens. Eén incident kan allebei activeren: een ransomware-aanval op een ziekenhuis is een significant incident voor de NIS2-autoriteit en, als persoonsgegevens in het gedrang kwamen, een inbreuk op persoonsgegevens voor de gegevensbeschermingsautoriteit. De geadresseerden, de inhoud en de termijnen verschillen, dus normaal doe je twee meldingen, voorbereid vanuit één set feiten.

Verwante EU-regels

NIS2 gaat over de netwerken en diensten van de entiteit zelf. De verordening cyberweerbaarheid gaat over de producten met digitale elementen die een bedrijf verkoopt, met een eigen meldplicht sinds 11 september 2026. De verordening cybersolidariteit voegt op EU-niveau capaciteit voor detectie en incidentrespons toe die op de NIS2-structuren voortbouwt. In januari 2026 stelde de Commissie gerichte wijzigingen aan NIS2 voor, samen met een herziene cyberbeveiligingsverordening; zie het cyberbeveiligingspakket van 2026. Zolang die wijzigingen niet zijn aangenomen, gelden de huidige richtlijn en de nationale wetten.

In de praktijk

Een middelgroot logistiek bedrijf met 180 werknemers is actief in vervoer, dat onder bijlage I valt. Het registreert zich bij zijn nationale autoriteit (in België het CCB), deelt zichzelf na analyse in als essentieel of belangrijk en start een gapanalyse ten opzichte van artikel 21. Het ziet dat back-ups niet worden getest, beheerdersaccounts geen meerfactorauthenticatie hebben en softwareleveranciers niet onder beveiligingsclausules vallen. Het bestuur keurt een plan goed.

Acht maanden later neemt een phishingaanval het account van een dispatcher over en versleutelen de aanvallers een bestandsserver. De NIS2-contactpersoon van het bedrijf meldt binnen 24 uur aan die autoriteit dat er een significant incident loopt dat waarschijnlijk door een kwaadwillige handeling werd veroorzaakt. Omdat de server gegevens van chauffeurs bevatte, behandelt het bedrijf het ook als een inbreuk op persoonsgegevens en meldt het binnen 72 uur aan de gegevensbeschermingsautoriteit. Binnen een maand dient het het eindverslag in.

Een klein webbureau met 12 werknemers valt onder de drempels. Het kan toch leverancier zijn van een entiteit die wel onder de regels valt, en krijgt dan beveiligingsvereisten in zijn contracten.

Veelgestelde vragen

Valt mijn bedrijf eronder?

Toets de sector, de omvang en de activiteit aan de bijlagen en aan de nationale wet van elk land waar je actief bent. Diensten aan klanten die wel onder de regels vallen, brengen je niet zelf binnen het toepassingsgebied, maar leiden wel tot contractuele vereisten.

Vervangt NIS2 de melding van datalekken onder de AVG?

Nee. Ze gelden naast elkaar, met andere autoriteiten en termijnen.

Wie is persoonlijk blootgesteld?

Leden van bestuursorganen kunnen aansprakelijk worden gesteld voor inbreuken op de plichten rond risicobeheer (artikel 20, lid 1) en moeten opleidingen cyberbeveiliging volgen. In essentiële entiteiten moeten de verantwoordelijke personen aansprakelijk kunnen worden gesteld als ze hun plicht om de naleving te verzekeren niet nakomen, en als laatste middel is een tijdelijk verbod op leidinggevende functies mogelijk (artikel 32, leden 5 en 6).

Is NIS2 in elk land hetzelfde?

De richtlijn harmoniseert de basis, maar de nationale wetten verschillen, bijvoorbeeld voor registratie, bewijs van naleving en meldplatformen. Een groep met entiteiten in meerdere landen moet elke nationale wet nagaan.

Hoe dit samenhangt

Onze dienstverlening bij datalekken behandelt de AVG-kant en coördineert de meldingen die ernaast lopen. De workflow voor datalekken houdt de tijdlijn van een incident bij in één dossier, en verzoeken van getroffen personen handel je af via verzoeken van betrokkenen. Zie ook de 72-urenregel, de verordening cyberweerbaarheid en de producten die eronder vallen, het cyberbeveiligingspakket van 2026 en de verordening cybersolidariteit.

Laatste nieuws

In het kort

  • Richtlijn (EU) 2022/2555 en nationale wetten
  • Essentiële en belangrijke entiteiten
  • Melding binnen 24 uur, 72 uur en één maand

Meer over Data

Even sparren?

Vertel waar je mee bezig bent. We zetten de juiste persoon erop en je hoort binnen één werkdag van ons. Het eerste gesprek is gratis.

Plan een gesprek