De Digital Fairness Act

Het juridisch kader

Op 11 november 2026 stelde de Europese Commissie haar voorstel voor een Digital Fairness Act voor, aangekondigd in het persbericht "Commissie versterkt wetgeving inzake consumentenbescherming en maakt deze geschikt voor het digitale tijdperk". Voluit gaat het om een verordening ter bevordering van eerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten, offline en digitaal, die Richtlijn 2005/29/EG intrekt. Referentie: COM(2026) 1100 final, procedure 2026/0356 (COD). Het blijft een voorstel: voorlopig bindt het niemand. Op de pagina van de Commissie over de Digital Fairness Act vind je ook de bijlagen, de effectbeoordeling en een factsheet.

Waarom de Commissie dit voorstelt

De fitnesscheck van het Europese consumentenrecht uit 2024 besloot dat de richtlijn oneerlijke handelspraktijken en de richtlijn consumentenrechten nog werken, maar dateren van vóór de aandachtseconomie, influencers, personalisatie en abonnementsmodellen. Consumenten lijden nog veel schade en lidstaten lezen de regels verschillend. Het voorstel doet daarom twee dingen. Het giet de richtlijn in een rechtstreeks toepasselijke verordening, met behoud van de algemene norm, de misleidende en agressieve praktijken en de zwarte lijst. En het voegt een nieuw hoofdstuk "Digitale eerlijkheid" toe (artikelen 10 tot 29).

Voor wie

Voor elke handelaar die zich tot consumenten richt, vóór, tijdens en na een transactie (artikel 2). Dus ook merken, webshops, apps, gamestudio's, abonnementsdiensten, marktplaatsen en influencers. Specifieke regels in de digitaledienstenverordening (DSA), de GDPR, de AI-verordening, de richtlijn audiovisuele mediadiensten en de geplande EU KIDS Act gaan voor als ze hetzelfde aspect regelen (artikel 4).

De belangrijkste nieuwe regels

• Dark patterns (artikel 10). Een interface mag consumenten niet misleiden of manipuleren. Deel III van bijlage I zet tien ontwerpen op de zwarte lijst, waaronder valse schaarste, vooraf aangevinkte betalende extra's, de weigerknop als "foute keuze" voorstellen, blijven aandringen, dubbele ontkenningen, prijs of stilzwijgende verlenging wegmoffelen en weigeren moeilijker maken dan aanvaarden. De Commissie kan de lijst aanvullen.
• Influencermarketing (artikel 11). Elke betaalde post moet "advertentie" of "commerciële samenwerking" vermelden, en merken en bureaus moeten contractueel zorgen dat influencers de regels volgen. Meer in influencers en het recht.
• Personalisatie (artikelen 12 en 13). Geen advertenties op basis van profilering voor wie je met redelijke zekerheid als minderjarige herkent, en niet op basis van gevoelige gegevens. Geen gepersonaliseerde prijzen die minderjarigen of kwetsbare consumenten waarschijnlijk schaden.
• Uitgaven en verslavend ontwerp (artikelen 14 tot 17). Toon de waarde in euro achter virtuele munten, maak de kansen in lootboxen bekend en laat gebruikers ze uitschakelen. Geen lootboxen of pay-to-win voor minderjarigen. En een schakelaar om autoplay, ongevraagde meldingen, streaks en functies die een persoonlijke band nabootsen uit te zetten.
• Prijzen (artikelen 18 en 19, bijlage I). Bij dynamisch geprijsde tickets moet je tonen hoeveel er nog aan de geafficheerde prijs zijn en wat de maximumprijs is; in een virtuele wachtrij de actuele prijs. De zwarte lijst verbiedt ook druppelprijzen en misleidende referentieprijzen.
• Digitale contracten (artikelen 20 tot 27). Een herinnering en uitdrukkelijk akkoord voor een gratis proefperiode betalend wordt, herinneringen voor verlenging, opzeggen op elk moment met hoogstens een maand opzeg zodra een contract voor onbepaalde duur is doorgelopen, een knop "beëindig het contract hier" en een herroepingsknop, een mens in de klantendienst en instellingen voor AI-agenten die namens de consument contracteren.
• Handhaving (artikelen 30 tot 36). Rechters en toezichthouders kunnen een handelaar laten uitleggen hoe een online praktijk ontworpen is, hoe ze werkt en wat ze met consumentengedrag doet. Nationale boetes gaan tot minstens 4% van de omzet in gecoördineerde zaken, de Commissie kan tot 6% van de wereldwijde omzet opleggen bij grootschalige inbreuken op EU-niveau. Wie aansprakelijk wordt gesteld, krijgt verhaal op de zakenpartner die de inbreuk veroorzaakte.

De vereenvoudigingsrichtlijn

Dezelfde dag stelde de Commissie een richtlijn voor die bepaalde consumentenregels vereenvoudigt. Ze schrapt informatieplichten uit de richtlijn consumentenrechten en verhuist een paar regels naar de Digital Fairness Act. Meer in de vereenvoudigingsrichtlijn consumentenrecht.

Tijdlijn

Het Europees Parlement en de Raad bepalen nu elk hun standpunt in de gewone wetgevingsprocedure en onderhandelen daarna over een eindtekst. De verordening treedt in werking twintig dagen na publicatie en geldt twaalf maanden later (artikel 40); op die dag verdwijnt de richtlijn oneerlijke handelspraktijken (artikel 38). Een herziening van de verordening over samenwerking bij handhaving, die de Commissie eigen boetebevoegdheden geeft, volgt hetzelfde traject. Reken op wijzigingen onderweg.

Veelgestelde vragen

Geldt dit vandaag al?

Nee. Vandaag gelden de richtlijn en het nationale recht, in België boek VI van het Wetboek van economisch recht. Veel praktijken op de nieuwe zwarte lijst zijn nu al riskant onder de algemene norm.

We werken B2B. Raakt dit ons?

Alleen als je met consumenten werkt of interfaces bouwt die je klanten tegenover consumenten gebruiken. Door het verhaalsrecht van artikel 36 kunnen klanten hun aansprakelijkheid op jou afwentelen, dus verwacht vragen bij contractonderhandelingen.

Verandert de tekst nog?

Zeer waarschijnlijk.

Wat kunnen we nu al doen?

Leg je aankoop-, inschrijvings- en opzegflows naast deel III van bijlage I. Breng je proefperiodes en abonnementslogica in kaart. Bekijk je contracten met influencers en bureaus. Noteer waar je gebruikers profileert die minderjarig kunnen zijn.

Hoe dit samenhangt

Deze regels sluiten aan bij cookies en toestemming en het doorlichten van je website op GDPR. We bekijken consumentenvoorwaarden en contracten met bureaus en influencers binnen commerciële contracten en transacties, en vragen over personalisatie met onze externe functionaris voor gegevensbescherming. Contractreview toetst je voorwaarden clausule per clausule en Document Studio maakt de nieuwe teksten klaar; onze eigen AI doet de eerste ronde en een advocaat kijkt elk resultaat na.