Chips Act 2.0 en de Quantum Act: IE, consortia en financiering

Het juridisch kader

Stand van zaken en de teksten

• Chipsverordening. Verordening (EU) 2023/1781 van 13 september 2023, bekendgemaakt in PB L 229 van 18 september 2023. Ze trad in werking op de derde dag na de bekendmaking (artikel 41), dus op 21 september 2023. Ze geldt vandaag.
• Chips Act 2.0. Een voorstel van 3 juni 2026, COM(2026) 504 final, procedure 2026/0139(COD). Het zou Verordening 2023/1781 intrekken (artikel 58 van het voorstel). Op 13 november 2026 vermeldde het Legislative Observatory "Awaiting committee decision". Het is niet van toepassing.
• Quantum Act. Verwacht op 18 november 2026. Toen dit artikel geschreven werd, was er nog geen tekst, dus zeggen we niets over de inhoud. We werken deze pagina bij zodra het voorstel verschijnt.

Kwantumtechnologie valt vandaag al onder twee aangenomen teksten: de chipsverordening (kwantumchips, artikel 5, punt c) en de EuroHPC-verordening zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2026/150 van de Raad, die een pijler kwantumtechnologie toevoegde.

Wie het aanbelangt

• Chipontwerpers, fabs, uitrustingsbouwers en verpakkingsbedrijven die de status van baanbrekende faciliteit of strategisch project willen.
• Onderzoeksorganisaties, universiteiten en start-ups die deelnemen aan proeflijnen, consortia of kenniscentra.
• Afnemers van halfgeleiders in kritieke sectoren, die geraakt kunnen worden door als prioritair aangemerkte bestellingen en, volgens het voorstel, door leveringsverklaringen in aanbestedingen.
• Kwantumstart-ups en -labs die financiering en toegang tot infrastructuur zoeken.

Voorbeeld: een Leuvense spin-off ontwerpt fotonische chips en wil een proeflijn gebruiken voor prototypes. Volgens de chipsverordening moeten proeflijnen op billijke voorwaarden openstaan voor een brede groep gebruikers, in het bijzonder start-ups en kmo's (artikelen 5, punt b, iii, 13, lid 4, en 14, lid 5).

De chipsverordening vandaag, artikel per artikel

Het initiatief Chips voor Europa (artikelen 3 tot 5). Het bouwt een virtueel ontwerpplatform, steunt proeflijnen, ontwikkelt ontwerpbibliotheken, proeflijnen en testfaciliteiten voor kwantumchips (artikel 5, punt c), organiseert kenniscentra en helpt bij de toegang tot financiering.

Europese consortia voor chipinfrastructuur (artikelen 7 tot 10). Een ECIC is een juridische entiteit die acties van het initiatief uitvoert. Ze heeft minstens drie stichtende leden uit minstens drie lidstaten nodig. De Commissie erkent ze bij uitvoeringshandeling, en ze kan intellectuele eigendom bezitten en contracten sluiten (artikel 7, lid 2). De statuten regelen onder meer de eigendom van de resultaten, de begroting en bijdragen, het lidmaatschap en het bestuur (artikel 7, lid 3, c). Andere entiteiten kunnen toetreden op billijke en redelijke voorwaarden. De aansprakelijkheid van de leden is beperkt tot hun bijdragen, tenzij de statuten anders bepalen (artikel 8). Oprichting en interne werking vallen onder het Unierecht, in het bijzonder de chipsverordening (artikel 9).

Baanbrekende faciliteiten (artikelen 13 tot 16). Een onderneming of consortium kan de status aanvragen van faciliteit voor geïntegreerde productie of open EU-gieterij. De voorwaarden zijn onder meer een positief overloopeffect op de waardeketen van de Unie, voortgezette innovatie in de Unie, opleiding, en de garantie dat de faciliteit niet onderworpen is aan extraterritoriale openbaredienstverplichtingen van derde landen. Een open EU-gieterij die voor niet-verbonden bedrijven produceert, moet ontwerp en productie functioneel scheiden om de informatie van elke klant te beschermen (artikel 14, lid 4). De aanvraag moet passend beleid voor de bescherming van niet-openbaar gemaakte informatie en IE-rechten aantonen, in het bijzonder tegen ongeoorloofde openbaarmaking van bedrijfsgeheimen (artikel 15, lid 2, e). De Commissie beslist binnen zes maanden na een volledige aanvraag (artikel 15, lid 3). Zulke faciliteiten worden geacht in het algemeen belang te zijn, en lidstaten mogen ze binnen de staatssteunregels steunen (artikel 16).

Crisisinstrumenten (artikelen 25 en 26). Zodra de crisisfase geactiveerd is, kan de Commissie informatie opvragen bij ondernemingen in de toeleveringsketen (artikel 25), met boetes bij onjuiste of laattijdige antwoorden (artikel 33). Ze kan faciliteiten voor geïntegreerde productie en open EU-gieterijen ook verplichten om bestellingen van crisisrelevante producten te aanvaarden en voorrang te geven. Die verplichting gaat voor op elke uitvoeringsverplichting naar privaat of publiek recht (artikel 26, lid 1). Andere ondernemingen kunnen gebonden zijn als ze dat aanvaardden toen ze overheidssteun kregen (artikel 26, lid 2). Een onderneming die zich eraan houdt, is niet aansprakelijk voor contractbreuk voor zover die nodig was om voorrang te geven (artikel 26, lid 7).

Wat Chips Act 2.0 zou veranderen

Het voorstel behoudt de structuur en voegt nieuwe lagen toe. Zoals het nu geschreven staat:

• Grote uitdagingen en vraagversnellers (artikelen 7 tot 10). Onderzoek naar de volgende generatie AI-chips en andere sleuteltechnologie, afgestemd op de voorgestelde Cloud and AI Development Act en EuroHPC (artikel 7, lid 3). Vraagversnellers brengen chipmakers en industriële gebruikers samen voor gezamenlijk ontwerp (artikel 8). De Gemeenschappelijke Onderneming Chips ondersteunt gezamenlijke en innovatiegerichte aanbestedingen (artikel 10).
• Europese initiatieven op het gebied van halfgeleidertechnologie (artikelen 14 en 15). Die vervangen de twee soorten faciliteiten. Ze moeten worden uitgevoerd door binnenlandse ondernemingen in de zin van artikel 2, punt 31: ruwweg ondernemingen met zetel in de Unie die eigendom zijn van en gecontroleerd worden door een onderneming uit de Unie, plus bepaalde ondernemingen in handen van partnerlanden. De IE-voorwaarde wordt ruimer: aanvragers moeten passend beleid en passende licentieovereenkomsten aantonen om niet-openbaar gemaakte informatie en IE-rechten te beschermen (artikel 15, lid 2, e). De Commissie zou binnen drie maanden beslissen (artikel 15, lid 3).
• Strategische projecten (artikelen 16 tot 19). Grensoverschrijdende projecten van binnenlandse ondernemingen, met deelname beperkt tot entiteiten uit de Unie, behoudens afwijkingen onder veiligheidsvoorwaarden (artikel 16, leden 3 en 4). Een open gieterij in de Unie voor geavanceerde halfgeleiderproductie krijgt de hoogste prioriteit (artikel 19).
• Overheidsopdrachten (artikelen 30 tot 32). Bij aanbestedingen in kritieke NIS2-sectoren die starten vanaf één jaar na de inwerkingtreding, kunnen aankopers van inschrijvers een verklaring inzake leveringszekerheid vragen over de halfgeleiders in hun producten, met het aandeel binnenlandse ondernemingen en een strategie met twee leveranciers (artikel 30). De Commissie zou die verklaring voor bepaalde uitrusting verplicht kunnen maken (artikel 31) en risicobeperkende maatregelen kunnen opleggen aan risicogevoelige sectoren, zoals dubbele bevoorrading en voorraadvorming (artikel 32, lid 4).
• Monitoring en crisis (artikelen 33 tot 43). Een platform voor de toeleveringsketen tussen bedrijven (artikel 34), preventieve informatieverzoeken vóór een crisis (artikel 38), en als prioritair aangemerkte bestellingen zoals in de huidige verordening (artikel 42).
• Overgang (artikel 59). Bestaande faciliteiten voor geïntegreerde productie en open EU-gieterijen zouden hun status onder de verordening van 2023 behouden zolang die loopt.

Kwantumfinanciering vandaag

Verordening 2026/150 gaf de Gemeenschappelijke Onderneming EuroHPC een pijler kwantumtechnologie, voor onderzoek, de stap van lab naar fab, kwantuminfrastructuur, vaardigheden en internationale samenwerking (nieuw artikel 4, lid 1, punt j). Ze omschrijft een nationaal kwantumkenniscentrum, een instelling die bedrijven, kmo's, de academische wereld en overheden toegang geeft tot kwantumtechnologie en expertise (nieuw artikel 2, punt 19 bis). Voor kwantumacties uit Horizon Europa moet elk werkprogramma een deel onderzoeks- en innovatieacties tot technologisch maturiteitsniveau 5 bevatten, gefinancierd voor 100% van de subsidiabele kosten (nieuw artikel 34, lid 2). Tot EUR 160 000 000 van de bijdrage uit Horizon Europa is voorbehouden voor kwantumonderzoek en -innovatie (nieuw artikel 5, lid 1, a). EuroHPC bespreken we in toegang tot Europese rekenkracht.

In de praktijk

IE is een toegangsticket, geen bijzaak. Een status onder de chipsverordening vraagt beleid dat bedrijfsgeheimen en IE beschermt. Het voorstel voegt licentieovereenkomsten toe. Zorg voor je aanvraag voor geheimhoudingsovereenkomsten, toegangscontrole, melding van uitvindingen en licenties die achtergrond- en voorgrondkennis dekken.

De consortiumovereenkomst bepaalt wie wat bezit. In een ECIC moet de eigendom van de resultaten in de statuten staan. In gefinancierde projecten gelden daarnaast de programmaregels over eigendom, toegangsrechten en verspreiding. Stem de drie op elkaar af: statuten of consortiumovereenkomst, subsidieovereenkomst en eventuele licenties aan derden. Beslis vroeg of resultaten gezamenlijk eigendom zijn of toekomen aan de partner die ze voortbrengt, en op welke voorwaarden de anderen toegang krijgen.

Kijk je leveringscontracten na op als prioritair aangemerkte bestellingen. Is je leverancier een open EU-gieterij of een gesteunde fab, dan kan een als prioritair aangemerkte bestelling jouw bestelling naar achteren schuiven, en is de leverancier daarvoor niet aansprakelijk voor zover dat nodig was. Voeg een clausule toe over kennisgeving, toewijzing en alternatieve bevoorrading. Ben je leverancier, leg dan vast dat het naleven van een als prioritair aangemerkte bestelling een erkende rechtvaardiging is.

Bereid je voor op leveringsverklaringen. Leveranciers aan kritieke sectoren zouden volgens het voorstel moeten tonen waar hun chips vandaan komen en hoe ze met twee leveranciers werken. Breng je halfgeleiderketen nu al in kaart.

Kwantum. Voor kwantumstart-ups is de financiering van 100% tot maturiteitsniveau 5 aantrekkelijk, maar resultaten vallen vaak onder verspreidingsregels. Dien octrooiaanvragen in vóór publicatie. Lees de gids over overeenkomsten voor technologieoverdracht voor licenties vanuit een universiteit of lab.

Veelgestelde vragen

Is Chips Act 2.0 al van toepassing?

Nee. Het is een voorstel van de Commissie van 3 juni 2026, dat op 13 november 2026 in het Parlement op een beslissing van de commissie wachtte. De chipsverordening van 2023 blijft gelden tot ze vervangen wordt.

Wat staat er in de Quantum Act?

Het voorstel werd verwacht op 18 november 2026. Voor dit artikel was er nog geen tekst. Vandaag krijgen kwantumprojecten steun via de chipsverordening (kwantumchips) en de kwantumpijler van EuroHPC.

Kan een bedrijf van buiten de EU deelnemen aan een strategisch project onder Chips Act 2.0?

Zoals het nu geschreven staat, is deelname beperkt tot entiteiten uit de Unie, met een afwijking voor entiteiten uit derde landen als dat strookt met de criteria en onder veiligheidsvoorwaarden (artikel 16, leden 3 en 4, van het voorstel).

Kan een leverancier onder de chipsverordening gedwongen worden een contract te breken?

Alleen in een crisisfase, bij besluit van de Commissie, als laatste redmiddel, en alleen voor faciliteiten voor geïntegreerde productie, open EU-gieterijen en ondernemingen die dat aanvaardden toen ze overheidssteun kregen. De aansprakelijkheid voor contractbreuk valt alleen weg voor zover dat nodig was om voorrang te geven (artikel 26).

Hoe dit samenhangt

We stellen consortium-, licentie- en leveringsovereenkomsten voor chip- en kwantumprojecten op en onderhandelen erover via onze diensten octrooi- en technologielicenties en subsidies voor O&O. We brengen je octrooipositie in kaart met octrooi-intelligentie en maken overeenkomsten op met Document Studio, ons eigen systeem voor documentanalyse en -opmaak. Verder lezen: subsidies en fiscale stimuli voor IE in België.

Geciteerde bepalingen: Verordening (EU) 2023/1781, artikelen 3 tot 10, 13 tot 16, 25, 26, 33 en 41; voorstel COM(2026) 504, artikelen 2, 7 tot 10, 14 tot 19, 30 tot 32, 34, 38, 42, 58 en 59; Verordening (EU) 2021/1173 van de Raad, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2026/150, artikelen 2, 4, 5 en 34.

Belangrijke data:

• 21 september 2023: chipsverordening in werking
• 20 januari 2026: kwantumpijler van EuroHPC in werking
• 3 juni 2026: Chips Act 2.0 voorgesteld
• 18 november 2026: Quantum Act verwacht

Verder lezen: toegang tot Europese rekenkracht, financiering voor AI- en digitale projecten, overeenkomsten voor technologieoverdracht en subsidies en fiscale stimuli voor IE in België.