Naar de inhoud
pitch

Dataverordening: verplichtingen voor fabrikanten van verbonden producten

Wat de Dataverordening (Data Act) van een fabrikant van verbonden producten vraagt, vanaf wanneer, welke plichten op jou rusten als fabrikant, verkoper of gegevenshouder, wie vrijgesteld is en de checklist om af te werken.

Pitch zet uiteen wat de Dataverordening van fabrikanten van verbonden producten vraagt. Producten die na 12 september 2026 in de handel komen, moeten hun gegevens standaard en kosteloos toegankelijk maken voor de gebruiker (artikel 3, lid 1). Voor de verkoop geef je de informatie van artikel 3, lid 2, en op verzoek deel je gegevens.

Door
Door , Advocaat
Gepubliceerd
Bijgewerkt

Onderdeel van je doel: Dataverordening en data delen

Het juridisch kader

De Dataverordening, Verordening (EU) 2023/2854, geldt sinds 12 september 2025. Een fabrikant van verbonden producten krijgt er vooral mee te maken in hoofdstuk II, de artikelen 3 tot en met 7, dat de gebruiker van een verbonden product recht geeft op de gegevens die het product genereert. De veelgestelde vragen over de Dataverordening van de Europese Commissie (in het Engels) behandelen hoe de tekst gelezen wordt.

Een verbonden product is een voorwerp dat gegevens over het gebruik of de omgeving ervan verkrijgt, genereert of verzamelt en die kan doorgeven, en waarvan de hoofdfunctie niet het opslaan of verwerken van gegevens voor een ander is (artikel 2, punt 5). Auto's, slimme huisapparatuur, medische hulpmiddelen en landbouw- en industriële machines zijn typische voorbeelden. Een gerelateerde dienst is een digitale dienst, software inbegrepen, zonder welke het product een functie niet kan uitvoeren, zoals de app die het bedient.

Je kunt meerdere rollen tegelijk hebben. Als fabrikant ontwerp je het product. Als verkoper, verhuurder of lessor contracteer je met de gebruiker. Als gegevenshouder heb je het recht of de plicht om de gegevens te gebruiken en beschikbaar te stellen. Bij de meeste fabrikanten is dat hetzelfde bedrijf.

De vier plichten

Plicht Wat ze vraagt Bepaling Sinds wanneer
Ontwerpen voor toegang Gegevens van product en gerelateerde dienst, met de metagegevens om ze te gebruiken, zijn standaard toegankelijk voor de gebruiker: eenvoudig, veilig, kosteloos, in een gestructureerd, gangbaar en machineleesbaar formaat Artikel 3, lid 1 Producten en diensten die na 12 september 2026 in de handel komen
Informeren voor het contract Vertel de gebruiker welke gegevens het product genereert, hoe ze worden opgeslagen en hoe hij ze kan opvragen of wissen, vóór verkoop, verhuur of lease Artikel 3, leden 2 en 3 Sinds 12 september 2025
Verzoeken van gebruikers beantwoorden Kan de gebruiker de gegevens niet rechtstreeks opvragen, maak dan direct beschikbare gegevens toegankelijk op een eenvoudig verzoek, zonder onnodige vertraging en kosteloos Artikel 4 Sinds 12 september 2025
Delen met een derde Geef de gegevens op verzoek van de gebruiker aan een derde die hij aanwijst, onder de voorwaarden van de artikelen 5 en 6 Artikelen 5 en 6 Sinds 12 september 2025

De eerste plicht is gekoppeld aan de datum waarop elk product in de handel komt (artikel 50). In de handel brengen is het voor het eerst aanbieden van elk exemplaar, dus een exemplaar van een ouder model dat je pas na die datum levert, valt onder de plicht. In onze verdiepende gids over gegevens van verbonden producten lees je elke plicht artikel per artikel.

Wat je wel en niet met de gegevens mag

Niet-persoonsgebonden gegevens die direct beschikbaar zijn, mag je alleen gebruiken op basis van een contract met de gebruiker (artikel 4, lid 13), en niet om inzichten af te leiden over de economische situatie of productiemethoden van de gebruiker waarmee je zijn positie kunt ondermijnen. Je mag niet-persoonsgebonden productgegevens niet doorgeven aan derden, behalve om dat contract uit te voeren (artikel 4, lid 14). Persoonsgegevens mag je alleen delen als de AVG daarvoor een rechtsgrond geeft.

Bedrijfsgeheimen blijven beschermd, maar je moet ze aanwijzen, beschermende maatregelen met de gebruiker afspreken en een weigering melden aan de bevoegde autoriteit (artikel 4, leden 6 tot en met 8).

Wie is vrijgesteld

Hoofdstuk II geldt niet voor producten die gemaakt of diensten die verleend worden door een micro- of kleine onderneming die geen partner- of verbonden onderneming van grotere omvang heeft en niet als onderaannemer het product maakt. Een middelgrote onderneming is vrijgesteld voor producten die ze binnen een jaar na het middelgroot worden in de handel brengt (artikel 7). Contractbepalingen die de rechten van de gebruiker beperken, binden niet.

Sancties

Gebruikers kunnen een klacht indienen bij de bevoegde autoriteit (artikel 38) en de lidstaten bepalen de sancties (artikel 40). De verordening zelf legt geen boete vast.

In de praktijk

Een Vlaamse maker van warmtepompen met 400 werknemers lanceert in november 2026 een nieuw model. Omdat het model na 12 september 2026 in de handel komt, moet het een manier inbouwen waarmee de eigenaar gebruiksgegevens en instellingen kosteloos en machineleesbaar kan downloaden. Installateurs en dealers die de pomp verkopen, moeten voor de verkoop de informatie van artikel 3, lid 2, geven, dus de fabrikant levert een informatieblad. De app is een gerelateerde dienst en krijgt een eigen, langer informatieblad op grond van artikel 3, lid 3.

Een ouder model dat sinds 2023 wordt verkocht, heeft geen nieuwe toegangsfunctie nodig, maar de eigenaar kan nog altijd om de direct beschikbare gegevens vragen op grond van artikel 4, en de fabrikant heeft een kanaal nodig om dat verzoek af te handelen.

Checklist voor een fabrikant:

  1. Som je verbonden producten en gerelateerde diensten op, met de datum waarop elk exemplaar in de handel komt.
  2. Toets de vrijstelling: omvang, partners, verbonden ondernemingen en onderaanneming.
  3. Bouw of documenteer de toegangsfunctie voor producten die na 12 september 2026 in de handel komen.
  4. Schrijf de informatiebladen van artikel 3, leden 2 en 3, en geef ze aan elke verkoper.
  5. Open een verzoekkanaal voor gebruikers en derden, met identiteitscontroles die niet meer vragen dan nodig.
  6. Sluit met elke gebruiker een contract voor je eigen gebruik van de gegevens en markeer je bedrijfsgeheimen.
  7. Toets persoonsgegevens in de stroom aan de AVG.

Veelgestelde vragen

Is de Dataverordening van toepassing op mijn product?

Als het gegevens over zijn gebruik of omgeving verkrijgt, genereert of verzamelt en die kan doorgeven, waarschijnlijk wel. Producten waarvan de hoofdfunctie het opslaan of verwerken van gegevens voor anderen is, zoals servers, vallen buiten de definitie.

Vanaf wanneer moet ik mijn product ontwerpen voor toegang tot gegevens?

Voor producten en gerelateerde diensten die na 12 september 2026 in de handel komen (artikel 3, lid 1). De andere plichten tegenover gebruikers, zoals de informatie en het beantwoorden van verzoeken, gelden sinds 12 september 2025.

Mag ik de gebruiker laten betalen voor toegang tot de gegevens?

Nee. Toegang voor de gebruiker is kosteloos (artikelen 3, lid 1, en 4, lid 1). Tegenover een derde die de gegevens op verzoek van de gebruiker ontvangt, mag de gegevenshouder een redelijke vergoeding afspreken, binnen de grenzen van de artikelen 8 en 9.

Ben ik als kleine onderneming vrijgesteld?

Een micro- of kleine onderneming is alleen vrijgesteld als geen enkele partner- of verbonden onderneming groter is en ze niet als onderaannemer het product maakt. Een grotere investeerder kan de vrijstelling doen eindigen.

En als de gegevens van een gebruiker bedrijfsgeheimen bevatten?

Je kunt ze beschermen met afgesproken maatregelen en in uitzonderlijke gevallen een specifiek verzoek weigeren, met schriftelijke motivering en kennisgeving aan de autoriteit. Algemeen weigeren mag niet.

Hoe dit samenhangt

De verdiepende gids over plichten bij verbonden producten en het overzicht van de Dataverordening gaan verder. Kunnen je klanten tussen cloudaanbieders wisselen, lees dan overstappen tussen cloudaanbieders. Pitch adviseert over het licentiëren en delen van data, inclusief de contracten, die onze contractstudio helpt opstellen en opvolgen.

Laatste nieuws

In het kort

  • De Dataverordening geldt sinds 12 september 2025; toegang door ontwerp vanaf 12 september 2026
  • Vier plichten: ontwerpen voor toegang, informeren voor het contract, verzoeken van gebruikers beantwoorden, delen met derden
  • Micro- en kleine ondernemingen zijn vrijgesteld van hoofdstuk II, tenzij een grotere partner- of verbonden onderneming meespeelt
  • Sancties worden per lidstaat bepaald

Meer over Data

Even sparren?

Vertel waar je mee bezig bent. We zetten de juiste persoon erop en je hoort binnen één werkdag van ons. Het eerste gesprek is gratis.

Plan een gesprek