Valt mijn bedrijf onder NIS2?
Drie vragen bepalen of de Belgische NIS2-wet op je bedrijf van toepassing is: staat je activiteit in een bijlage, ben je groot genoeg en ben je in België gevestigd? Zo loop je ze na, en wat het verschil is tussen een essentiële en een belangrijke entiteit.
Pitch gaat na of de Belgische NIS2-wet op je bedrijf van toepassing is. Dat is zo als je activiteit in bijlage I of II staat, je minstens een middelgrote onderneming bent (50 personen, of omzet en balanstotaal allebei boven 10 miljoen euro) en je in België gevestigd bent (artikelen 3 en 4). Enkele aanbieders vallen eronder ongeacht hun omvang.
- Door
- Door Bart Lieben, Advocaat
- Gepubliceerd
- Bijgewerkt
Onderdeel van je doel: NIS2: valt jouw bedrijf eronder?
Het juridisch kader
De Belgische NIS2-wet van 26 april 2024 zet Richtlijn (EU) 2022/2555 om en is van kracht sinds 18 oktober 2024. Of ze op jou van toepassing is, toets je in drie stappen. Het algemene beeld van de richtlijn lees je in onze gids over NIS2. Hier gaat het alleen om de vraag: val ik erin of niet?
Stap 1: staat je activiteit in een bijlage?
De wet geldt voor "publieke of private entiteiten van een in bijlage I of II bedoelde soort" (artikel 3, lid 1). Bijlage I zijn de sectoren met hoge kritikaliteit: onder meer energie, vervoer, bankwezen, gezondheidszorg, drinkwater, digitale infrastructuur en het beheer van ICT-diensten tussen bedrijven (business-to-business). Bijlage II zijn andere kritieke sectoren, zoals post- en koeriersdiensten, afvalbeheer, chemie, voeding, bepaalde industrie en digitale aanbieders. De richtlijn somt de rijen op in haar bijlagen I en II. Een bedrijf staat er alleen in als zijn activiteit onder een van die rijen valt. Een bedrijf dat voor andere bedrijven ICT-diensten beheert (beheerde diensten of beheerde beveiligingsdiensten) valt eronder, onder bijlage I, punt 9.
Stap 2: ben je groot genoeg?
De wet geldt voor entiteiten die een middelgrote onderneming zijn volgens artikel 2 van de bijlage bij Aanbeveling 2003/361/EG, of daarboven zitten (artikel 3, lid 1, van de wet; artikel 2, lid 1, van de richtlijn). Volgens die aanbeveling is een kleine onderneming een onderneming met minder dan 50 personen en een jaaromzet en/of balanstotaal van hoogstens 10 miljoen euro (artikel 2, lid 2). Een onderneming die daarboven zit, is minstens middelgroot. Een micro- of kleine onderneming valt dus buiten de hoofdregel.
Twee details tellen mee:
- Groepsverbanden. De omvang van partner- en verbonden ondernemingen kan meetellen, zoals hieronder staat. De wet laat het CCB wel rekening houden met de mate van onafhankelijkheid van de entiteit, vooral voor de netwerk- en informatiesystemen die ze gebruikt (artikel 3, lid 2). De regel over overheidscontrole in artikel 3, lid 4, van de bijlage bij de aanbeveling (een onderneming waarvan een overheid minstens 25 % van het kapitaal of de stemrechten controleert, is geen kmo) geldt niet.
- Hoe je telt. Bij een onderneming met partner- of verbonden ondernemingen tellen hun personeel en cijfers mee, naar rato van de deelneming voor partners en voor 100 % voor verbonden ondernemingen (artikel 6, lid 2, van de bijlage bij de aanbeveling).
Stap 3: sectoren die ongeacht hun omvang vallen
Sommige entiteiten vallen eronder ook als ze klein zijn (artikel 3, leden 3 en 5):
- aanbieders van openbare elektronische-communicatienetwerken of -diensten;
- verleners van vertrouwensdiensten;
- registers voor topleveldomeinnamen en DNS-dienstverleners;
- entiteiten die domeinnaamregistratiediensten verlenen;
- bepaalde overheidsinstanties;
- entiteiten die het CCB als essentieel of belangrijk aanwijst omdat ze bijvoorbeeld de enige aanbieder van een essentiële dienst in België zijn, of omdat een verstoring grote gevolgen kan hebben voor de openbare veiligheid of de volksgezondheid (artikel 11, lid 1).
Stap 4: ben je in België gevestigd?
De wet geldt voor entiteiten die in België gevestigd zijn en hun diensten verlenen of activiteiten verrichten in de Europese Unie (artikel 4, lid 1). Voor digitale aanbieders zoals clouddiensten, datacentra en beheerde diensten telt de plaats van de hoofdvestiging: waar de beslissingen over cyberbeveiligingsrisico's hoofdzakelijk worden genomen (artikel 4, leden 2 en 4). Heb je vestigingen in meerdere landen, dan kan in elk land een andere nationale wet gelden.
Essentieel of belangrijk
Entiteiten uit bijlage I die de grenzen van een middelgrote onderneming overschrijden, zijn essentieel. Zo zijn ook bepaalde aanbieders het ongeacht hun omvang, zoals DNS-dienstverleners en registers voor topleveldomeinnamen. Alle andere entiteiten die onder de wet vallen, zijn belangrijk (artikelen 9 en 10). Beide categorieën moeten dezelfde maatregelen nemen (artikel 30). Het verschil zit in het toezicht, in de boetes en in de beoordeling van de naleving. Daarover lees je meer in onze pagina's over CyberFundamentals en over boetes en aansprakelijkheid.
Wie valt ernaast
Entiteiten in de bank- en financiële marktinfrastructuur die onder de DORA-verordening (Verordening (EU) 2022/2554) vallen, vallen niet onder de titels 3 tot 5 van de NIS2-wet (artikel 6, lid 3). Meer daarover vind je in onze dienst rond DORA en risico's van ICT-derden.
In de praktijk
Een webshop met 30 werknemers en 6 miljoen euro omzet is geen middelgrote onderneming en staat ook niet in een bijlage. Ze valt niet onder de wet, al kan een klant om beveiligingsgaranties vragen.
Een bedrijf met 80 werknemers beheert de ICT van andere bedrijven op abonnement. Het is een aanbieder van beheerde diensten (bijlage I, punt 9), het is middelgroot en het is in België gevestigd. Het valt eronder, als belangrijke entiteit. Met 400 werknemers zou het de grens van een middelgrote onderneming overschrijden en een essentiële entiteit zijn (artikel 9, 1°).
Een voedingsproducent met 120 werknemers werkt in bijlage II. Het is middelgroot, dus een belangrijke entiteit.
Een bedrijf van 40 werknemers dat de enige leverancier van een essentiële dienst in België is, kan door het CCB zijn aangewezen. Dat gebeurt per beslissing, na een ontwerpbeslissing voor de entiteit (artikel 11, lid 3).
Wat je concreet doet: noteer per activiteit de bijlage, haal de cijfers van het laatste boekjaar erbij, check de groepsstructuur en leg het resultaat vast. Als je twijfelt, vraag het ons: een korte scopeanalyse geeft een gemotiveerd ja of nee.
Veelgestelde vragen
Moet ik iets doen als ik er niet onder val?
De wet legt je dan geen verplichtingen op. Leg wel vast hoe je tot die conclusie kwam. Controleer je cijfers elk jaar opnieuw, want groei kan je binnen het toepassingsgebied brengen.
Telt een holding of een groep mee?
Soms. Voor de omvang kijk je naar de aanbeveling over kmo's, waarin partner- en verbonden ondernemingen meetellen. Het CCB houdt ook rekening met hoe onafhankelijk de entiteit is voor de systemen die ze voor haar diensten gebruikt (artikel 3, lid 2).
Ben ik betrokken als leverancier van een bedrijf dat wel onder NIS2 valt?
Niet automatisch. De wet geldt voor entiteiten van een bijlage-type en een bepaalde omvang. Je krijgt wel contractuele vereisten, omdat je klant de beveiliging van zijn leveranciers moet aanpakken (artikel 30, lid 3, 4°). Zie NIS2 voor leveranciers.
Wat is het verschil tussen een essentiële en een belangrijke entiteit?
De maatregelen zijn dezelfde (artikel 30). Het verschil zit in het toezicht, het maximum van de boete (10 miljoen euro of 2 % voor essentiële, 7 miljoen euro of 1,4 % voor belangrijke entiteiten, artikel 59) en in de beoordeling van de naleving, die voor essentiële entiteiten verplicht is (artikel 39) en voor belangrijke entiteiten vrijwillig (artikel 41).
Hoe dit samenhangt
Weet je dat je binnen het toepassingsgebied valt, ga dan naar NIS2-registratie bij het CCB. Onze oplossing voor NIS2 begeleidt de scopeanalyse en de eerste stappen. Incidenten volg je op in de workflow voor datalekken. Op het doelenoverzicht vind je alles samen onder NIS2. Wil je snel een eerste indicatie? Probeer onze gratis NIS2-check.
Laatste nieuws
In het kort
- Eerst de sector, dan de omvang, dan de vestiging
- Middelgroot begint bij 50 personen of meer dan 10 miljoen euro omzet én balanstotaal
- Enkele sectoren vallen eronder ongeacht hun omvang
- Essentieel of belangrijk bepaalt het toezicht, niet of je moet voldoen