Naar de inhoud
pitch

NIS2-boetes en aansprakelijkheid van bestuurders

Wat de Belgische NIS2-wet aan geldboetes en maatregelen voorziet, en wat ze zegt over de verantwoordelijkheid van bestuurders en leidinggevenden persoonlijk.

Pitch legt uit wat het kost als je NIS2 niet naleeft. Essentiële entiteiten riskeren boetes tot 10 miljoen euro of 2 % van de wereldwijde omzet, belangrijke entiteiten tot 7 miljoen euro of 1,4 %, verdubbeld bij herhaling binnen drie jaar (artikel 59). Het bestuur keurt de maatregelen goed en is aansprakelijk als het de naleving niet verzekert (artikelen 31 en 61).

Door
Door , Advocaat
Gepubliceerd
Bijgewerkt

Onderdeel van je doel: NIS2: valt jouw bedrijf eronder?

Het juridisch kader

Richtlijn (EU) 2022/2555 stelt minimumgrenzen voor de boetes en laat de lidstaten de rest bepalen (artikelen 20, 32, 33 en 34). In België staan de sancties in titel 4 van de NIS2-wet van 26 april 2024, de verantwoordelijkheid van het bestuur in de artikelen 31 en 61. Of je onder de wet valt, lees je in Valt mijn bedrijf onder NIS2?.

De geldboetes

De wet bepaalt per type inbreuk een bedrag (artikel 59):

Wie en wat Boete
Essentiële entiteit die de risicobeheersmaatregelen of de meldplichten van titel 3 niet naleeft 500 tot 10.000.000 euro, of 2 % van de totale wereldwijde jaaromzet in het voorgaande boekjaar van de onderneming waartoe de entiteit behoort, afhankelijk van welk bedrag het hoogst is
Belangrijke entiteit die dat niet doet 500 tot 7.000.000 euro, of 1,4 % van die omzet, afhankelijk van welk bedrag het hoogst is
Wie de toezichtverplichtingen van titel 4 niet naleeft 500 tot 200.000 euro
Wie de rapportageverplichtingen van artikel 12 niet naleeft 500 tot 125.000 euro
Een entiteit die een persoon benadeelt die te goeder trouw haar verplichtingen uitvoerde 500 tot 200.000 euro

De bedragen komen overeen met de minimummaxima van de richtlijn (10 miljoen euro of 2 %, en 7 miljoen euro of 1,4 %, artikel 34, leden 4 en 5). Bij herhaling van dezelfde feiten binnen een termijn van drie jaar wordt de boete verdubbeld. Meerdere inbreuken kunnen samen tot één boete leiden die in verhouding staat tot de ernst van het geheel (artikel 59, laatste leden). Let op de omzet: het is de omzet van de onderneming waartoe de entiteit behoort, dus van de groep.

De administratieve maatregelen

Naast of in plaats van een boete kan het CCB maatregelen opleggen (artikel 58), zoals:

  • waarschuwingen en bindende aanwijzingen;
  • een bevel om een einde te maken aan een inbreuk en om binnen een bepaalde termijn de maatregelen of de meldplichten na te leven;
  • een bevel om de personen aan wie de entiteit diensten verleent, in te lichten over een significante cyberdreiging;
  • een bevel om aspecten van de inbreuk bekend te maken;
  • voor een essentiële entiteit: een controlefunctionaris die erop toeziet dat ze de maatregelen en de meldplichten naleeft.

Neemt een essentiële entiteit de gevraagde maatregelen niet binnen de termijn, dan kan het CCB bovendien vragen een certificering of vergunning tijdelijk op te schorten, en een natuurlijke persoon met leidinggevende verantwoordelijkheid op het niveau van de algemeen directeur of de wettelijke vertegenwoordiger tijdelijk verbieden leidinggevende functies in die entiteit uit te oefenen (artikel 60). Die maatregelen gelden slechts tot de entiteit de tekortkomingen heeft verholpen.

De verantwoordelijkheid van het bestuur

Twee artikelen richten zich op bestuurders:

  • Artikel 31. De bestuursorganen van essentiële en belangrijke entiteiten keuren de risicobeheersmaatregelen goed, zien toe op de uitvoering ervan en "zijn aansprakelijk voor inbreuken door deze entiteiten" op artikel 30. De leden volgen een opleiding zodat ze risico's kunnen identificeren en de risicobeheerspraktijken en hun gevolgen voor de diensten kunnen beoordelen.
  • Artikel 61. Elke natuurlijke persoon die verantwoordelijk is voor een essentiële of belangrijke entiteit, of haar wettelijk vertegenwoordigt, heeft de bevoegdheid ervoor te zorgen dat de entiteit de wet nakomt. Die personen zijn aansprakelijk voor het niet nakomen van hun verplichtingen om te zorgen voor de naleving.

De richtlijn zegt hetzelfde in artikel 20 en artikel 32, lid 6. Welke aansprakelijkheid precies ontstaat, hangt af van de algemene regels, zoals het vennootschapsrecht en het burgerlijk recht. De wet zelf legt de grondslag vast; het is aan een rechter om de gevolgen in een concreet geval te bepalen.

Een melding maakt je niet aansprakelijker

Wie een incident meldt, stelt zich daardoor niet bloot aan een verhoogde aansprakelijkheid (artikel 34, lid 4, van de wet). Dat pleit ervoor om tijdig te melden.

In de praktijk

Een bestuur van een essentiële entiteit keurt het beveiligingsbeleid niet goed en laat de opleiding schieten. Na een ransomware-incident blijkt dat back-ups nooit zijn getest. Het CCB kan de entiteit een bindende aanwijzing geven, een controlefunctionaris aanstellen en, als de entiteit niet reageert, een boete tot 10 miljoen euro of 2 % van de groepsomzet opleggen. Het bestuur staat bovendien zelf persoonlijk in het vizier: het keurde de maatregelen niet goed en volgde geen opleiding.

Een belangrijke entiteit met 120 werknemers meldt een incident te laat. Het maximum is 7 miljoen euro of 1,4 % van de omzet, maar de feitelijke boete hangt af van de ernst, de omstandigheden en de medewerking.

Wat een bestuur kan doen: de maatregelen en het beleid formeel goedkeuren en dat in de notulen vastleggen; een opleiding volgen en vastleggen; elk kwartaal een verslag over risico's, incidenten en maatregelen krijgen; een incidentproces testen. Onze NIS2-dienst geeft je bestuursorgaan een korte briefing over zijn plichten, aansprakelijkheid en opleiding, en houdt de bewijsstukken bij.

Veelgestelde vragen

Welke boete krijg ik echt?

De wet geeft maxima en een minimum van 500 euro. De boete in een concreet geval hangt af van de ernst, de omstandigheden en je medewerking. Het CCB kan eerst waarschuwen of aanwijzingen geven (artikel 58).

Is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk?

De wet zegt dat bestuursorganen en de personen die verantwoordelijk zijn voor de entiteit aansprakelijk zijn voor het niet naleven van hun verplichtingen (artikelen 31 en 61). Voor essentiële entiteiten kan een leidinggevende bovendien tijdelijk worden geschorst (artikel 60). Wat dat concreet betekent voor je privévermogen, hangt af van de algemene regels. Laat je situatie nakijken.

Wanneer wordt een boete verdubbeld?

Bij herhaling van dezelfde feiten binnen een termijn van drie jaar (artikel 59). Een eerdere boete telt dus mee als je dezelfde fout opnieuw maakt.

Wat is het verschil tussen de maatregelen en de boetes?

Maatregelen (artikel 58) dwingen je om iets te doen of na te laten. Boetes (artikel 59) bestraffen een inbreuk. Het CCB kan ze combineren, zoals de richtlijn bepaalt (artikel 34, lid 2).

Hoe dit samenhangt

De hele wettelijke keten vind je in onze gids over NIS2. Om de beoordeling van je naleving voor te bereiden: CyberFundamentals en NIS2. Voor de meldplicht na een incident: de workflow voor datalekken en onze dienst voor datalekken. Wil je snel een eerste indicatie? Probeer onze gratis NIS2-check.

Laatste nieuws

In het kort

  • Essentiële entiteiten: tot 10 miljoen euro of 2 % van de wereldwijde jaaromzet
  • Belangrijke entiteiten: tot 7 miljoen euro of 1,4 %
  • Bij herhaling binnen drie jaar wordt de boete verdubbeld
  • Het bestuur keurt de maatregelen goed, houdt toezicht en is aansprakelijk

Meer over Data

Even sparren?

Vertel waar je mee bezig bent. We zetten de juiste persoon erop en je hoort binnen één werkdag van ons. Het eerste gesprek is gratis.

Plan een gesprek