AI-contracten
Contracten voor het aankopen, in licentie nemen en laten bouwen van AI-systemen, opgesteld of nagekeken met de rollen uit de AI-verordening in het achterhoofd en duidelijke afspraken over gegevens, intellectuele eigendom, prestaties en aansprakelijkheid.
- Door
- Door Bart Lieben, Advocaat
- Gepubliceerd
- Bijgewerkt
De vraag
Je staat op het punt een AI-tool aan te kopen, een model in licentie te nemen of een ontwikkelaar een AI-systeem voor je te laten bouwen. Of jij bent degene die verkoopt. De standaardvoorwaarden van de leverancier zeggen weinig over wat er met je gegevens gebeurt, wie eigenaar is van wat het systeem maakt, wat het moet presteren en wie de plichten uit de AI-verordening draagt. Wat moet er in het contract staan?
De AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) geeft het vertrekpunt. Een aanbieder is wie een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam of merk in de handel brengt of in gebruik stelt (artikel 3, punt 3). Een gebruiksverantwoordelijke is wie een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, buiten persoonlijk gebruik (artikel 3, punt 4). De plichten van beide verschillen sterk (aanbieder of gebruiksverantwoordelijke), en een contract verschuift ze niet. Laat je een systeem bouwen en breng je het uit onder je eigen merk, dan ben jij de aanbieder, hoe het contract je ook noemt. Ook een gebruiksverantwoordelijke, distributeur of andere partij kan aanbieder worden van een systeem met een hoog risico, bijvoorbeeld door er zijn naam of merk op te zetten (artikel 25, lid 1).
De verordening grijpt ook rechtstreeks in op contracten. Levert een derde een AI-systeem, model, tool, dienst of onderdeel dat in een systeem met een hoog risico wordt gebruikt, dan moeten de aanbieder en die leverancier schriftelijk vastleggen welke informatie, mogelijkheden, technische toegang en andere bijstand de aanbieder nodig heeft om de regels na te leven (artikel 25, lid 4, zoals gewijzigd in 2026). Een gebruiksverantwoordelijke van een systeem met een hoog risico moet het gebruiken volgens de gebruiksaanwijzing (artikel 26, lid 1). Die heb je dus nodig, met recht op updates. En draait het systeem op een AI-model voor algemene doeleinden, dan moet de aanbieder van dat model een auteursrechtbeleid hebben en een samenvatting publiceren van de inhoud die voor training is gebruikt (artikel 53, lid 1, c) en d)).
Onze aanpak
We beginnen bij de feiten. Wat doet het systeem, wie bouwde het, waar draait het, welke gegevens gaan erin en onder wiens naam gaat het naar de markt? Daaruit volgt de rol van elke partij onder de AI-verordening en de risicoklasse van het systeem. Zonder dat antwoord is de rest van het contract giswerk.
Daarna lopen we de punten door die in AI-deals tellen:
- Gegevens. Wat je aanlevert, of de leverancier het mag gebruiken om zijn modellen te trainen of te verbeteren, hoe lang hij het bewaart en hoe hij het teruggeeft of wist. Voor persoonsgegevens heb je ook een verwerkersovereenkomst nodig (verwerkersovereenkomsten). Trainingsdata in licentie heeft eigen voorwaarden (data voor AI).
- Intellectuele eigendom. Wie eigenaar is van het model, de fine-tuning, de prompts en de output, en welke licentie elke partij krijgt. Zie AI en intellectuele eigendom.
- Prestaties. Wat het systeem moet doen, hoe je dat meet, wat er gebeurt als de nauwkeurigheid daalt of het model verandert, en wie mag auditen.
- Plichten uit de AI-verordening. Wie doet wat: documentatie, gebruiksaanwijzing, logging, menselijk toezicht, transparantie naar gebruikers, melding van incidenten, samenwerking met toezichthouders.
- Aansprakelijkheid. Plafonds en vrijwaringen die volgen wie het risico kan beheersen, ook bij claims van derden over trainingsdata of output.
- Einde. Toegang tot gegevens en logs bij het einde, en een uitweg als het systeem niet meer conform is.
Een ontwerp van de leverancier leggen we naast onze contractreview: elke clausule wordt getoetst aan ons playbook en krijgt een risicoscore, zodat je ziet waar je eerst onderhandelt. Stellen wij op, dan bouwt onze Document Studio het contract op uit onze clausulebibliotheek in een vaste structuur en levert ze een Word-bestand. Beide draaien op onze eigen AI, en een jurist checkt elke bevinding en elke clausule voordat ze bij jou komt.
Bij overheidsopdrachten zijn de modelcontractbepalingen voor AI die op de Public Buyers Community van de Europese Commissie staan (bijgewerkt in maart 2025, in een versie voor AI met een hoog risico en een lichtere versie) een nuttige referentie voor aanbestedende overheden. Waar ze passen, gebruiken we ze als checklist.
Meer achtergrond vind je in AI-clausules in leverancierscontracten en in ons artikel over codes, richtsnoeren en normen voor AI voor algemene doeleinden.
Wat je mag verwachten
- Een nota over de rol van elke partij onder de AI-verordening en de risicoklasse van het systeem.
- Bij voorwaarden van een leverancier: een check per clausule met een risicorangschikking en voorgestelde wijzigingen.
- Voor je eigen deals: een contract of AI-addendum uit onze clausulebibliotheek, in het Nederlands, Engels, Frans of Duits.
- Waar nodig een verwerkersovereenkomst en een datalicentie die aansluiten bij het AI-contract.
- Onderhandeling met de andere partij door ons, als je dat wil.
Er zijn grenzen. Een contract verdeelt plichten tussen partijen. Het verandert niet wie de AI-verordening als aanbieder of gebruiksverantwoordelijke ziet, en het maakt een verboden gebruik niet rechtmatig. Een garantie is maar zo goed als de partij die ze geeft. Daarom zeggen we je ook welke informatie je vraagt voor je tekent.
Volgende stap
Stuur ons de voorwaarden van de leverancier of je eigen ontwerp, met een korte beschrijving van het systeem en hoe je het gaat gebruiken.
In het kort
- Je rol onder de AI-verordening bepaald voor je tekent
- Duidelijke afspraken over invoergegevens, training en output
- Eigendom en licenties op modellen en resultaten geregeld
- Prestaties, toezicht en incidenten werkbaar afgesproken
- Aansprakelijkheid bij wie het risico beheerst
- Nagelezen door een jurist